ระบบจ่ายไฟ

รีเลย์กับฟิวส์ วิธีทดสอบที่ไม่ต้องเดาและไม่ต้องเปลี่ยนทิ้ง

ฟิวส์ที่ดูไม่ขาดอาจนำกระแสไม่ไหว รีเลย์ที่ดูดติดอาจมีหน้าคอนแทกต์ไหม้ วิธีวัดทั้งสองแบบให้รู้ผลชัดในไม่กี่นาที

รีเลย์และฟิวส์เป็นของถูกที่สุดในวงจร แต่ทำให้เสียเวลาหาสาเหตุมากที่สุด เพราะทั้งสองอย่างเสียแบบครึ่ง ๆ ได้ คือยังนำไฟผ่านให้มิเตอร์เห็น แต่พอจ่ายกระแสจริงแล้วไม่ไหว วิธีทดสอบที่เชื่อถือได้จึงต้องวัดขณะมีโหลด

ฟิวส์ที่ดูปกติแต่ใช้ไม่ได้

ฟิวส์ที่ผ่านความร้อนซ้ำ ๆ จะมีเนื้อตะกั่วส่วนกลางบางลงเรื่อย ๆ ก่อนขาดจริง ช่วงนี้เองที่มันจะทำให้แรงดันตกมากขึ้นเมื่อจ่ายโหลด และขาฟิวส์กับฐานที่หลวมก็ให้ผลเหมือนกัน วิธีตรวจที่เร็วที่สุดคือวัดคร่อมสองขาของฟิวส์ขณะวงจรทำงานอยู่ ถ้าอ่านค่าได้เกินสองในสิบของโวลต์ ให้เปลี่ยนทั้งฟิวส์และตรวจฐานด้วย

ทดสอบรีเลย์สี่ขาและห้าขา

  1. แยกให้ออกก่อนว่าขาคู่ใดคือขดลวดควบคุม และขาคู่ใดคือหน้าคอนแทกต์ที่นำกระแสโหลด
  2. จ่ายไฟให้ขดลวดตามขั้วที่ถูกต้อง ควรได้ยินเสียงคลิกและวัดความต้านทานคร่อมคอนแทกต์แล้วต่ำลง
  3. ประกอบกลับเข้าวงจรจริง แล้ววัดแรงดันตกคร่อมหน้าคอนแทกต์ขณะโหลดทำงาน ค่านี้คือคำตอบว่ารีเลย์ยังใช้ได้จริงไหม
  4. ถ้ารีเลย์คลิกแต่โหลดไม่ทำงานหรือทำงานอ่อน ให้สงสัยหน้าคอนแทกต์ไหม้ ซึ่งจะให้แรงดันตกคร่อมสูงผิดปกติ
  5. ตรวจฐานรีเลย์ด้วยการวัดจากขาบนตัวรีเลย์ไปยังสายฝั่งฐาน เพราะฐานที่คลายตัวให้อาการเหมือนรีเลย์เสีย

ทำไมการสลับรีเลย์กับตัวข้าง ๆ อาจทำให้เข้าใจผิด

การถอดรีเลย์ตัวที่สงสัยไปสลับกับตัวที่เหมือนกันในกล่องฟิวส์เป็นวิธีที่เร็วและใช้ได้ แต่มีกับดักอยู่ คือการถอดเข้าออกนั้นเองอาจขูดคราบออกไซด์ที่ขาให้หลุด ทำให้อาการหายชั่วคราวแล้วกลับมาอีกในไม่กี่สัปดาห์ ถ้าอาการหายหลังสลับ ให้ยืนยันด้วยการวัดแรงดันตกคร่อมที่ฐานเดิมด้วยว่าฐานยังแน่นจริง

เล่มที่ลงลึกเรื่องนี้

อ่านต่อเรื่องใกล้กัน